O respecto aos pobos que resisten non se aprende desde o sofá.
Hai unha parte da esquerda que se converteu nunha caricatura de si mesma. Unha esquerda que se autoproclama pura, exemplar, gardiá de todas as ortodoxias morais, pero que á hora da verdade non foi capaz de transformar nin o seu propio contorno, nin as condicións materiais do seu propio pobo.
Esa esquerda —tan rápida para sinalar, tan cómoda na distancia— atopou en países como Venezuela un novo campo de xuízo moral permanente. Desde a seguridade de Europa, desde a comodidade das súas democracias imperfectas pero estables, dictan sentenzas, esixen pureza absoluta, falan de traizóns, de rendicións, de supostos retrocesos históricos.
Pero fano sen pisar a terra onde esas decisións se toman. Sen ter vivido o bloqueo. Sen ter sufrido as sancións. Sen ter soportado a guerra económica, a desestabilización política, as guarimbas, os intentos de golpe de Estado ou o asedio internacional constante.
Venezuela non é un laboratorio ideolóxico. É un país que resistiu durante décadas unha presión sistemática, coordinada e sostida desde os centros de poder global, especialmente desde os Estados Unidos, que impulsaron sancións económicas, illamento financeiro e estratexias de cambio de réxime co obxectivo de condicionar a súa soberanía política.
E xunto a Venezuela, Cuba, que leva máis de medio século sometida a un bloqueo económico que condiciona o seu desenvolvemento, o seu acceso a recursos e o seu marxe de manobra internacional. Dous países que, con todas as súas contradicións internas —como calquera outro Estado do mundo— tiveron que sobrevivir en condicións que ningún país europeo aceptaría nin durante un mes.
Porén, desde determinados sectores da esquerda occidental esíxese a estes pobos unha pureza absoluta. Esíxeselles resistencia sen fisuras, avances constantes, ausencia total de retrocesos. Como se a historia fose lineal, como se a supervivencia política non tivese custos, como se resistir un bloqueo económico e político permanente non implicase decisións difíciles.
É unha esixencia profundamente inxusta. E en moitos casos, profundamente hipócrita.
Porque quen máis rápido sinala as supostas “traizóns” alleas son, con frecuencia, quen non foi capaz de construír nin unha mínima correlación de forzas nos seus propios países. Quen non conseguiu nin sequera protexer dereitos básicos dos seus traballadores, nin frear o avance da precariedade, nin impedir a privatización progresiva de servizos esenciais.
É doado pedir heroísmo alleo desde a comodidade propia.
E mentres tanto, esqueceuse o esencial: quen exerce a presión, quen impón as sancións, quen bloquea, quen intervén, quen financia a inestabilidade, quen decide que economías poden respirar e cales deben afogarse.
Os Estados Unidos xogaron historicamente ese papel en América Latina: sancións, intervencións, apoio a golpes de Estado, presións diplomáticas e económicas. Non é unha opinión, é unha constante histórica documentada, visible en décadas de política exterior na rexión.
Ante isto, reducir a complexidade de países enteiros a consignas simplistas desde a distancia non é análise política: é comodidade disfrazada de superioridade moral.
A esquerda que aspira a ser útil non pode comportarse como un tribunal permanente sobre os pobos que resisten. Ten a obriga de comprender os contextos concretos, as correlacións de forza reais e as condicións materiais nas que se toman decisións políticas difíciles.
Ser solidario non significa esixir imposibles. Significa entender as condicións da loita e respectar a quen a sostén baixo presión constante.
Quizais o problema non estea nos pobos que resisten, senón en quen, desde a distancia, esqueceu o que significa resistir de verdade.
André Abeledo Fernández
