O labirinto do INSS: cando o Estado abandona á clase traballadora
Hai unha mentira que se repite constantemente en España: que vivimos nun Estado do benestar que protexe ás persoas máis vulnerables. É unha frase fermosa para os discursos institucionais, para as campañas electorais e para as roldas de prensa dos gobernos de quenda. Porén, cando un traballador enferma, cando xa non pode seguir cargando pesos, pasando horas de pé ou soportando o desgaste físico acumulado durante décadas de traballo, a realidade aparece con toda a súa crueza.
O Instituto Nacional da Seguridade Social, que debería ser unha ferramenta de protección para a clase traballadora, convértese demasiadas veces nun auténtico labirinto burocrático destinado a aforrar cartos a costa do sufrimento das persoas.
Miles de traballadores e traballadoras chegan á incapacidade permanente despois de anos deixando a saúde nos seus postos de traballo. Son persoas que cotizaron durante décadas, que contribuíron ao sostemento do sistema e que fixeron todo o que a sociedade lles pediu. Pero cando chega o momento de recibir protección, atopan portas pechadas, requisitos absurdos e prestacións insuficientes.
Un dos maiores exemplos desta inxustiza é a norma que condena ás persoas menores de 55 anos cunha incapacidade permanente total a percibir unicamente o 55% da súa base reguladora. Segundo a lóxica dos despachos, ata os 55 anos existen posibilidades reais de atopar outro emprego compatible coas limitacións físicas da persoa afectada.
Pero esa lóxica non ten nada que ver coa realidade.
Que empresario está disposto a contratar unha persoa de máis de cincuenta anos con problemas crónicos de columna, tendinites, lesións permanentes ou doenzas que limitan seriamente a súa capacidade física? En que país viven os responsables destas normas? En que mercado laboral cren que vivimos?
Mentres tanto, as facturas seguen chegando. Os fillos seguen necesitando alimentos, roupa e educación. Os alugueiros non baixan. A electricidade non se abarata. O supermercado non fai descontos porque unha persoa estea incapacitada.
A pobreza non espera aos 55 anos.
Como tampouco espera a burocracia cando unha familia intenta acceder ao Ingreso Mínimo Vital. O que debería ser unha ferramenta de protección converteuse nunha carreira de obstáculos que castiga precisamente a quen máis necesita axuda.
Os criterios sobre unidades de convivencia e composición dos fogares son tan ríxidos e afastados da realidade que acaban penalizando a solidariedade familiar. Persoas que comparten vivenda para sobrevivir son tratadas como se dispuxesen de recursos suficientes. Familias que se apoian mutuamente son castigadas administrativamente por facelo.
O resultado é perverso: moitas persoas vulnerables vense obrigadas a escoller entre manter a estabilidade familiar ou poder acceder a prestacións que lles permitan sobrevivir.
Non estamos falando de privilexios. Estamos falando de dereitos.
Do dereito a unha vida digna despois de anos de traballo. Do dereito a non caer na pobreza por culpa dunha enfermidade. Do dereito dos menores a crecer nun fogar con estabilidade económica. Do dereito a que as administracións públicas actúen como mecanismos de protección e non como instrumentos de exclusión.
A verdadeira grandeza dun Estado non se mide polos discursos dos seus gobernantes, senón pola forma en que trata ás persoas máis vulnerables. E cando un traballador enfermo ten que dedicar máis enerxías a loitar contra a burocracia que a recuperarse das súas doenzas, algo está profundamente mal.
É necesario reformar estas normativas. É necesario adaptar as prestacións á realidade social e económica das familias. É necesario abandonar criterios arbitrarios baseados exclusivamente na idade ou en conceptos burocráticos de convivencia que non responden ás necesidades reais da xente.
Porque a protección social non pode ser un privilexio reservado para quen consegue superar un labirinto administrativo.
Debe ser un dereito garantido para toda a clase traballadora.
André Abeledo Fernández
