Os responsables de Ceuta teñen nome e apelidos.
Cando unha traxedia humanitaria se repite unha e outra vez na mesma fronteira, co mesmo guión, deixar de sinalar responsabilidades concretas é unha forma de complicidade. Non hai «crises migratorias» que caian do ceo, camaradas: hai intereses, hai decisións e hai nomes propios detrás de cada foto dun cadáver na beira. E toca dicilos, aínda que incomode.
Mohamed VI: a migración como arma de presión.
Comecemos por quen ten a chave material da fronteira. Non é a primeira vez que Marrocos converte persoas migrantes en instrumento de presión diplomática: xa ocorreu en maio de 2021, cando Rabat relaxou deliberadamente o control fronteirizo en Ceuta como represalia pola acollida sanitaria en España do líder saharauí Brahim Ghali, e milleiros de persoas cruzaron en cuestión de horas ante a pasividade calculada da xendarmería marroquí. É un patrón documentado, non unha sospeita: o réxime alauí usa os corpos dos seus propios cidadáns e de migrantes subsaharianos como moeda de cambio cada vez que precisa arrincar concesións a Madrid ou a Bruxelas, xa sexa en pesca, no Sáhara Occidental ou en fondos europeos.
Trump, Netanyahu e a arquitectura que o fai rendible.
Ese chantaxe marroquí non ocorre no baleiro: ocorre dentro dunha arquitectura de alianzas que Washington e Tel Aviv construíron e seguen alimentando. Foi Donald Trump quen en 2020 recoñeceu a soberanía marroquí sobre o Sáhara Occidental a cambio de que Rabat normalizase relacións con Israel dentro dos Acordos de Abraham, e quen volveu reafirmar por escrito esa alianza esta mesma semana. Dende entón, Marrocos estreitou a súa cooperación militar e de intelixencia co goberno de Netanyahu. Canto máis gaña Marrocos con ese pacto, máis forte é a súa posición para presionar coa fronteira cando lle convén. Non fai falta inventar un despacho secreto para ver a conexión: abonda con seguir os pactos asinados e feitos públicos.
Abascal, Feijóo, Ayuso: o aproveitamento xenófobo na casa.
E logo está a parte que se coce aquí, sen necesidade de ningún servizo de intelixencia estranxeiro. Santiago Abascal, que pediu «botalos» cos «medios que sexan» e responsabilizou por adiantado o Goberno de «cada futura puñalada». Alberto Núñez Feijóo, que capitaliza electoralmente cada imaxe de patoira sen ofrecer xamais unha soa política real de cooperación con orixe ou de vías legais de migración. Isabel Díaz Ayuso, amplificando dende Madrid o discurso do medo coa caverna mediática de fondo. Ningún dos tres precisa que lle paguen dende fóra para facer da miseria allea o seu combustible electoral: fano porque o racismo e a xenofobia lles dan votos, e iso tamén é unha responsabilidade propia, non prestada.
Aznar e González: a débeda histórica que segue sen pagarse.
E non podemos esquecer os que construíron o terreo dende antes. José María Aznar, arquitecto dunha relación con Rabat sempre supeditada aos intereses empresariais españois en Marrocos, incapaz de plantar cara ao réxime alauí en materia de dereitos humanos. Felipe González, que prometeu ao pobo saharauí que o PSOE nunca o abandonaría e hoxe ten mansión en Marrocos defendendo a soberanía marroquí sobre un territorio que España entregou de xeito vergoñento en 1975. Os dous, de cores distintas, comparten a mesma renuncia histórica: antepor o negocio e a xeopolítica aos dereitos dos pobos.
A conclusión que non podemos evitar.
Todos estes actores non precisan unha orde común nin un plan coordinado na sombra para producir o mesmo resultado: cada un, defendendo o seu propio interese —o trono alauí, a alianza Washington-Tel Aviv, o rédito electoral da ultradereita española, a herdanza diplomática dos gobernos de sempre— empurra na mesma dirección, e o resultado é a mesma traxedia repetida na mesma fronteira. Os intereses converxen aínda que non exista unha conspiración escrita, e esa converxencia abonda para explicar por que Ceuta volve arder cada poucos anos co mesmo patrón. Iso, camaradas, non é casualidade: é a lóxica do poder, que non precisa conspirar cando os intereses xa apuntan sós na mesma dirección.
Fronte a eses nomes propios, memoria, solidariedade de clase e ningún migrante é ilegal.
*André Abeledo Fernández
