Suicidio: A epidemia que ninguén quere mirar.
A epidemia que ninguén quere mirar
Máis de 4.000 persoas suicídanse cada ano no Estado español. Once persoas cada día. No mundo, arredor de 800.000 persoas pérdense por suicidio cada ano: aproximadamente unha cada 40 segundos. Once vidas que se apagan. Once familias que quedan destrozadas. Unha traxedia humana de dimensións globais que, porén, apenas ocupa espazo nos informativos, nos debates políticos ou nas prioridades de quen goberna.
E na Galiza a realidade é aínda máis preocupante. O noso país figura habitualmente entre as comunidades autónomas con maiores taxas de suicidio do Estado, por riba da media estatal, e coa provincia de Lugo rexistrando algúns dos índices máis elevados de España. Non son simples estatísticas: son veciños, compañeiros de traballo, familiares e amizades. Son vidas truncadas e familias marcadas para sempre por unha traxedia que demasiadas veces continúa envolta no silencio.
Vivimos nunha sociedade capaz de converter calquera polémica nun espectáculo permanente, pero incapaz de mirar de fronte unha das maiores traxedias sociais do noso tempo. O suicidio segue a ser un tabú. Agóchase, silénciase e trátase coma se fose un asunto exclusivamente individual, cando en demasiadas ocasións tamén reflicte o sufrimento provocado pola precariedade, a soidade, a exclusión, a falta de atención sanitaria ou a ausencia de redes de apoio.
Non todos os suicidios teñen as mesmas causas. Reducir unha realidade tan complexa a unha única explicación sería un erro. Existen problemas de saúde mental, enfermidades, circunstancias persoais e familiares moi diferentes. Pero precisamente por esa complexidade resulta aínda máis incomprensible que durante tantos anos se dedicase tan pouca atención e tan poucos recursos á prevención.
Unha sociedade defínese por como coida de quen máis sofre. E cando máis de catro mil persoas chegan cada ano ao extremo de quitarse a vida, non abonda con expresar condolencias ou gardar un minuto de silencio. Hai que preguntarse que está fallando e que podería facerse mellor.
Necesitamos reforzar a sanidade pública e a atención á saúde mental, facilitar o acceso a profesionais, combater a pobreza e a precariedade, reducir o illamento social e construír comunidades onde pedir axuda non sexa motivo de vergoña. Porque o suicidio non pode seguir tratándose como unha estatística fría nin como unha noticia pasaxeira.
Cada número ten un nome, unha historia e persoas que nunca volverán ser as mesmas. Detrás de cada morte hai pais, nais, fillos, irmáns, amizades e compañeiros que cargarán con preguntas para as que, moitas veces, nunca atoparán resposta.
Quizais o verdadeiro fracaso da nosa sociedade non sexa unicamente que once persoas se suiciden cada día. O fracaso é que aprendésemos a convivir con esta realidade sen sentir a urxencia de cambiala. Que unha traxedia de semellante magnitude apenas provoque indignación colectiva di moito das nosas prioridades.
E mentres tanto, seguiremos discutindo sobre bandeiras, sobre faladoiros televisivos e sobre os escándalos de cada semana, mentres once persoas ao día deixan de atopar un motivo para seguir vivindo. Quizais esa sexa a maior derrota colectiva do noso tempo.
Unha sociedade que presume de progreso non pode resignarse a perder máis de catro mil vidas ao ano por suicidio. Fai falta máis sanidade pública, máis profesionais da saúde mental, máis prevención, máis políticas que combatan a precariedade e a soidade e, sobre todo, máis humanidade. Porque ningunha persoa debería sentirse tan soa, tan desesperada ou tan abandonada como para crer que a morte é a única saída.
A verdadeira grandeza dun país non se mide polo crecemento do PIB nin polos beneficios das grandes empresas. Mídese pola súa capacidade para coidar de quen máis sofre. E mentres sigamos aceptando esta traxedia coa mesma indiferenza coa que se acepta o parte meteorolóxico, estaremos fracasando como sociedade.
André Abeledo Fernández
