SUMAR divídese despois de restar.
A política ten unha virtude e un defecto: o tempo acaba poñendo a cada quen no seu sitio. Pódese construír un relato, controlar titulares, vender sorrisos e fabricar liderados nos platós de televisión, pero as urnas sempre terminan ditando sentenza. E a sentenza sobre Sumar é cada día máis evidente.
Presentouse como o gran proxecto para unir á esquerda. Prometeuse unha nova etapa, unha política máis amable, máis dialogante e máis eficaz. Pero desde o primeiro minuto quedou claro que aquilo non ía de sumar, senón de substituír. Non se buscaba integrar sensibilidades diferentes, senón impor un liderado e apartar a quen puidese facerlle sombra.
O primeiro gran xesto político de Sumar non foi tender a man, senón levantar un veto contra Podemos. Así comezou todo. Non construíndo pontes, senón dinamitándoas. Non fortalecendo o espazo da esquerda transformadora, senón debilitándoo desde dentro.
Pensaron que podían facer política sen conflito, coma se os grandes poderes económicos fosen renunciar voluntariamente aos seus privilexios. Creron que abondaba con sorrir, falar de consensos e evitar calquera confrontación para cambiar a realidade. Pero a historia demostra exactamente o contrario: ningún dereito da clase traballadora foi un agasallo. Todos foron conquistados coa loita.
Mentres a dereita e a extrema dereita se organizaban para recuperar o poder, unha parte da esquerda decidiu que o seu principal adversario estaba no seu propio espazo político. Dedicaron máis enerxía a combater a quen compartía a maior parte dos seus obxectivos que a enfrontarse a quen pretende privatizar os servizos públicos, recortar dereitos laborais ou converter o odio nunha ferramenta electoral.
Ese foi o gran erro histórico de Sumar.
Porque cando a prioridade deixa de ser mellorar a vida da xente para converterse en controlar unhas siglas, uns cargos ou uns ministerios, o proxecto deixa de ser colectivo e pasa a ser persoal.
Hoxe vemos como quen se presentaban como a gran renovación política van desaparecendo un tras outro da primeira liña. Algúns dimiten. Outros abandonan. Outros simplemente agardan que o tempo borre a súa responsabilidade. Pero as consecuencias permanecen.
Unha esquerda máis pequena.
Unha esquerda máis dividida.
Unha esquerda máis feble.
E unha dereita moito máis preto do Goberno.
Ninguén poderá dicir que era imprevisible. Moitos advertírono desde o principio. A unidade non se constrúe expulsando ao diferente. A unidade non nace dos vetos. A unidade non consiste en pedir xenerosidade aos demais mentres un reserva para si todo o poder.
A historia será especialmente dura con quen, baixo o discurso da unidade, acabou facendo exactamente o contrario. Porque hai erros políticos que se corrixen co tempo, pero hai outros que cambian o rumbo dun país.
Se o Partido Popular e Vox chegan a gobernar, a responsabilidade será, en primeiro lugar, de quen representan ese proxecto conservador e reaccionario. Pero tamén haberá que preguntarse quen lles abriu o camiño con decisións sectarias, cálculos persoais e unha estratexia que converteu os aliados en inimigos.
A esquerda non necesita máis operacións de márketing. Non necesita liderados fabricados polos grandes medios de comunicación. Non necesita proxectos deseñados nos despachos para contentar a quen nunca vai votar á esquerda.
Necesita volver ás súas raíces. Escoitar á clase traballadora. Defender sen complexos os servizos públicos, os dereitos sociais, o feminismo, o ecoloxismo e a xustiza fiscal. E, sobre todo, comprender que ningunha organización vale máis ca o obxectivo común de transformar a sociedade.
Porque a historia sempre acaba sendo implacable.
E cando dentro duns anos se analice por que a esquerda perdeu unha oportunidade histórica, Sumar ocupará un lugar destacado. Non como o proxecto que uniu as forzas progresistas, senón como o experimento político que, prometendo sumar, acabou restando. Restando forza, restando esperanza e, o que é peor, restando posibilidades de seguir construíndo un país máis xusto para a maioría social.
André Abeledo Fernández
