O medo non chega: cando a esquerda deixa de transformar, a ultradereita avanza
Desde o Goberno repítesenos constantemente que existe unha ofensiva da dereita política, mediática, xudicial e económica para derrubar o Executivo. E, en gran medida, é certo. Tamén é certo que un goberno de PP e VOX suporía un enorme retroceso para os dereitos sociais, laborais e democráticos conquistados durante décadas de loita.
É verdade que os grandes poderes económicos simpatizan moito máis coas políticas do Partido Popular que con calquera proposta minimamente progresista. É verdade que VOX nace das entrañas do PP e que moitos dos seus principais dirixentes desenvolveron toda a súa carreira política baixo o paraugas da dereita tradicional. É verdade que os sectores máis reaccionarios da nosa sociedade soñan cun país onde os traballadores teñan menos dereitos, onde os sindicatos sexan irrelevantes e onde as políticas públicas queden subordinadas aos intereses das grandes fortunas.
Todo iso é certo.
Pero tamén hai outra verdade que cada vez resulta máis difícil ocultar.
O medo xa non chega.
Non abonda con dicirlle á xente que o que vén é peor. Non abonda con advertir do perigo da ultradereita. Non abonda con sinalar as ameazas á democracia. Porque cando unha familia non pode pagar o alugueiro, cando un traballador necesita acudir a organizacións benéficas para poder encher a neveira, cando ter emprego xa non garante unha vida digna, o medo deixa de ser un argumento eficaz.
A historia ensínanos unha lección que demasiados dirixentes parecen ter esquecido: o fascismo non avanza porque a xente sexa especialmente malvada ou ignorante. Avanza cando a desesperación substitúe á esperanza. Avanza cando millóns de persoas senten que ninguén resolve os seus problemas cotiáns. Avanza cando a política se converte nunha sucesión de discursos mentres a realidade empeora.
E a realidade de moitos traballadores segue a ser extremadamente dura.
Os alugueiros son inasumibles. A vivenda converteuse nun luxo para unha parte crecente da poboación. Hai persoas que traballan corenta horas semanais e continúan sendo pobres. Traballadores que viven cunha ansiedade permanente, con medo a perder o emprego ou a reclamar dereitos que existen sobre o papel pero que non se atreven a exercer por temor ás represalias.
¿De que serve recoñecer dereitos laborais se o traballador ten medo de utilizalos?
¿De que serve anunciar medidas se despois non existen mecanismos suficientes para garantir o seu cumprimento?
Durante anos prometeuse derrogar a reforma laboral que tanto dano causou á clase traballadora. Finalmente introducíronse modificacións positivas nalgúns aspectos, pero cuestións fundamentais como o custo e as condicións do despedimento permaneceron practicamente intactas. O traballador continúa ocupando a posición máis débil nunha relación laboral profundamente desequilibrada.
A propia Unión Europea sinalou en diversas ocasións a insuficiente protección fronte ao despedimento existente en España. Cando mesmo institucións nada sospeitosas de radicalismo consideran que os traballadores están excesivamente desprotexidos, quizais sexa momento de asumir que o problema existe.
Mentres tanto, seguimos observando situacións preocupantes. Propostas que incentivan a redución das baixas médicas ou o aumento das altas laborais xeran inquietude porque poden situar os intereses económicos por riba da saúde dos traballadores. Unha sociedade decente debería protexer a quen enferma, non presionalo para volver antes de tempo ao seu posto de traballo.
Pero o problema vai moito máis alá do ámbito laboral.
Tamén afecta ás políticas sociais.
Anúncianse axudas que despois chegan a moi poucas persoas. Preséntanse medidas que parecen revolucionarias nos titulares pero que terminan diluíndose en procedementos burocráticos interminables ou en requisitos imposibles de cumprir. O Ingreso Mínimo Vital é un exemplo que merece unha reflexión profunda. Aínda que axudou a moitas familias, tamén son numerosos os fogares que continúan atrapados na pobreza e que non conseguen acceder a unha prestación que, en teoría, foi deseñada precisamente para protexer a quen máis o necesita.
Cando as políticas sociais se converten nunha carreira de obstáculos, deixan de cumprir a súa función.
E mentres tanto, dísenos que a economía vai ben.
Quizais a macroeconomía vaia ben. Quizais algúns indicadores sexan positivos. Quizais as cifras de crecemento sexan mellores ca as doutros países europeos.
Pero millóns de persoas non viven dentro dunha estatística.
Viven dentro dunha nómina.
E cando a nómina non chega para rematar o mes, cando a cesta da compra segue subindo, cando o alugueiro consume a metade do salario e cando o futuro parece cada vez máis incerto, as celebracións oficiais soan afastadas.
Porque existe unha contradición evidente: os ricos son cada vez máis ricos mentres unha parte importante da poboación traballadora continúa perdendo capacidade adquisitiva. E esa contradición non se resolve con campañas de comunicación nin con discursos triunfalistas.
Resólvese enfrontándose aos intereses que se benefician dela.
Por suposto que un goberno de PP e VOX sería peor para os traballadores. Por suposto que suporía máis recortes, menos dereitos e máis privilexios para as elites económicas. Pero precisamente por iso resulta tan preocupante que quen se presenta como alternativa non estea sendo quen de responder coa contundencia necesaria aos problemas reais da maioría social.
A esquerda non pode limitarse a pedir o voto polo medo.
Necesita recuperar a credibilidade demostrando que está disposta a transformar as condicións materiais de vida da xente. Necesita garantir que os dereitos se cumpren. Necesita fortalecer as inspeccións de traballo. Necesita combater de verdade a especulación inmobiliaria. Necesita asegurar que as axudas chegan a quen as necesita. Necesita volver falar a linguaxe da clase traballadora.
Porque cando a esquerda renuncia a cambiar a realidade, a ultradereita atopa o terreo abonado para medrar.
E non porque teña solucións.
Senón porque demasiada xente sente que ninguén máis as ten.
A mellor maneira de frear o fascismo nunca foi o medo.
Sempre foi a esperanza acompañada de feitos.
E os feitos, hoxe máis ca nunca, son imprescindibles.
André Abeledo Fernández
