A esquerda que despreza aos traballadores
Hai un clasismo evidente nas elites económicas. É algo que a clase traballadora coñece ben porque o sofre cada día. Vémolo cando un millonario fala de sacrificios mentres aumenta a súa fortuna, cando un gran empresario reclama moderación salarial mentres acumula beneficios récord ou cando os poderosos miran por enriba do ombreiro a quen levanta o país co seu traballo.
Pero o clasismo non é patrimonio exclusivo da dereita económica. Tamén existe en sectores da socialdemocracia, da esquerda progresista e desa falsa esquerda que leva décadas falando en nome dos traballadores sen contar cos traballadores. Unha esquerda de salón, acomodada, que se considera a si mesma unha elite intelectual e moral chamada a dirixir o pobo, pero que cada vez coñece menos ao pobo real.
É o vello principio do despotismo ilustrado adaptado ao século XXI: todo para o pobo, pero sen o pobo. Nada novo baixo o sol. Un pensamento profundamente burgués e profundamente clasista que considera á clase traballadora incapaz de pensar por si mesma, incapaz de organizarse por si mesma e incapaz de defender os seus propios intereses sen a tutela permanente de supostos expertos, asesores, profesionais da política ou gurús mediáticos.
Son os mesmos que falan constantemente de reducir a pobreza, de diminuír a desigualdade ou de aliviar os abusos. Como se a misión da política consistise en administrar a inxustiza para facela máis soportable. Como se a pobreza fose unha realidade inevitable que simplemente houbese que xestionar mellor.
Pero a xustiza social non consiste en repartir esmolas. A xustiza social consiste en acabar coas condicións que xeran pobreza, explotación e desigualdade. Non se trata de que haxa menos miseria. Trátase de que non exista a miseria. Non se trata de que os abusos sexan máis suaves. Trátase de acabar cos abusos.
Como dicía Eduardo Galeano, a caridade é humillante porque se exerce verticalmente e desde arriba; a solidariedade é horizontal e implica respecto mutuo. Esa diferenza explícallo todo.
Os traballadores non precisamos salvadores. Non precisamos pastores que nos conduzan nin dirixentes iluminados que nos expliquen como debemos pensar. Precisamos camaradas. Persoas que compartan as nosas preocupacións, as nosas loitas e as nosas condicións de vida. Persoas que nos consideren iguais e non simples votantes aos que mobilizar cada catro anos.
A emancipación da clase traballadora será obra da propia clase traballadora ou non será. Esa vella idea segue sendo hoxe máis actual ca nunca.
Mentres tanto, unha parte crecente da mocidade refúxiase na ultradereita. Non porque a ultradereita teña solucións reais aos seus problemas, senón porque soubo ocupar o espazo que unha esquerda desorientada deixou baleiro. Preséntase falsamente como antisistema diante de mozos e mozas que non atopan un traballo digno, que non poden acceder a unha vivenda, que encadean contratos precarios e que contemplan un futuro peor ca o dos seus pais.
A traxedia é que quen debería ter construído unha alternativa crible ao sistema acabou formando parte del. Moitos mozos xa non identifican a socialdemocracia como unha forza de transformación, senón como unha peza máis da engrenaxe. E sendo honestos, teñen motivos para pensalo.
O resultado é que fascistas, liberais, conservadores e boa parte da socialdemocracia terminan movéndose dentro duns límites marcados polos mesmos poderes económicos. As oligarquías financian, presionan, condicionan e protexen un modelo que garante os seus privilexios. O que realmente temen non é un cambio de goberno. O que temen é unha clase traballadora organizada, consciente dos seus intereses e capaz de actuar politicamente de forma independente.
Por iso a historia volve repetirse. Porque unha falsa esquerda que renunciou a transformar a sociedade abre unha vez máis as portas ao avance da ultradereita. Xa ocorreu antes e volve ocorrer agora. Os pobos que esquecen a súa historia están condenados a repetila.
«Ser novo e non ser revolucionario é unha contradición ata biolóxica». Afirmouno Salvador Allende. Aquela frase segue tendo unha enorme vixencia. O problema é que millóns de mozos non atopan hoxe unha referencia revolucionaria nin unha alternativa visible ao capitalismo que os condena á precariedade, á explotación e á incerteza permanente.
Sen conciencia de clase e sen unha esquerda que represente realmente os intereses dos traballadores, outros ocuparán ese espazo. E mentres non entendamos esta realidade, seguiremos asistindo ao mesmo espectáculo unha e outra vez: unha falsa esquerda decepcionando ao pobo e unha ultradereita aproveitando a frustración para medrar.
A tarefa segue sendo a mesma que hai cen anos: organizarse, recuperar a conciencia de clase e construír unha alternativa política que non fale polos traballadores, senón que sexa dos traballadores. Porque ninguén vai liberarnos desde arriba. Esa tarefa correspóndenos a nós mesmos.
André Abeledo Fernández
