Venezuela: solidariedade, hipocrisía e a vella loita pola dignidade dos pobos
Dous terremotos de magnitude superior a sete puntos sacudiron Venezuela nun curto espazo de tempo. Dous golpes seguidos que, en calquera país do mundo, serían unha proba extrema para a súa capacidade de resposta. Non hai dúbida de que estamos diante dunha catástrofe de enorme dimensión, unha desas situacións nas que a natureza golpea sen piedade e pon a proba non só as infraestruturas, senón tamén a solidariedade real entre os pobos.
Hai un país no mundo que, pola súa historia e pola súa planificación, está mellor preparado para afrontar este tipo de fenómenos: Xapón. E non é casualidade. É o resultado de séculos convivindo cunha realidade xeolóxica extrema e dunha capacidade económica e organizativa que permite reducir o impacto destes desastres. O resto dos países, especialmente aqueles golpeados pola desigualdade global, non parten desa mesma posición.
Venezuela enfróntase a estes dous terremotos nun contexto xa profundamente marcado por anos de tensión política, económica e social. Un contexto no que existen interpretacións moi enfrontadas sobre o papel das sancións internacionais, do bloqueo económico e das políticas exteriores de potencias como Estados Unidos. Para moitos analistas críticos, esas medidas contribuíron a debilitar as capacidades do país, afectando directamente á súa poboación.
Agora, tras o desastre, chegan os anuncios de axuda internacional. Cantidades como 150 millóns de dólares ou o despregamento de persoal técnico preséntanse como apoio humanitario. Pero cómpre poñer as cifras en contexto: para unha potencia mundial, esas cantidades son mínimas fronte ao impacto dun país enteiro devastado por unha emerxencia desta magnitude. A cuestión de fondo non é só a axuda puntual, senón a relación estrutural de desigualdade entre quen decide e quen sofre.
Neste escenario tamén aparecen as disputas políticas internas e externas. Hai figuras da oposición venezolana que, segundo a súa visión política, apoian medidas internacionais de presión contra o país, mentres agora expresan preocupación pola situación humanitaria. Esta contradición é sinalada por sectores críticos como parte dunha dinámica máis ampla de instrumentalización política do sufrimento dun pobo.
Máis alá das loitas discursivas, o esencial debería ser outro: a vida da xente. A dor das vítimas. A reconstrución das vivendas, dos hospitais, das escolas. A capacidade de resposta inmediata. E sobre todo, o dereito dun pobo a decidir o seu destino sen inxerencias externas que condicionen a súa supervivencia.
Porque se algo deixa claro esta traxedia é que a solidariedade internacional non pode ser selectiva nin subordinada a intereses xeopolíticos. Non pode aparecer só cando convén, nin desaparecer cando os pobos necesitan apoio real para reconstruír as súas vidas.
No fondo, o que está en xogo é unha vella realidade que atravesa a historia contemporánea: a desigualdade entre nacións, o uso político da axuda e a débeda moral dun sistema internacional que demasiadas veces antepón intereses económicos e estratéxicos á dignidade humana.
Venezuela necesita agora axuda real, inmediata e efectiva. Pero tamén necesita algo máis profundo: que se respecte a súa soberanía, que se poña fin ás dinámicas de presión e que a solidariedade deixe de ser un instrumento e pase a ser un principio.
Porque sen xustiza, a axuda é sempre insuficiente. E sen memoria histórica, a solidariedade convértese en simple propaganda.
André Abeledo Fernández
